ИЖТИМОИЙ ТАРМОҚЛАРДА АЁЛЛАРНИ ЭКСТРЕМИСТИК ҒОЯЛАРГА ЖАЛБ ЭТИШ ТАҲДИДИ: ТАҲЛИЛ ВА ХУЛОСАЛАР

Authors

  • Farrukh ELMIRZAYEV Officer of the Counter-Terrorism Service, Ministry of Internal Affairs, Republic of Uzbekistan

DOI:

https://doi.org/10.65944/9vadyy77

Keywords:

онлайн ёллаш, кстремистик тармоқлар, тарғибот стратегиялари, экстремизм, тармоқдаги хавфлар, радикал ғоялар, гендер муаммолари, манипуляция усуллари, моносфера муҳити

Abstract

Ушбу мақола экстремистик гуруҳларнинг ижтимоий тармоқларда хотин-қизларни қандай қилиб нишонга олиши жараёнларини таҳлил қилишга қаратилган. Сўнгги йилларда интернет экстремистлар учун ёллаш ва радикаллашув воситасига айланиб, уларнинг аёллар ўртасида қўллаб-қувватловчи муҳит яратишга бўлган уринишлари ортиб бормоқда.

Тадқиқот жараёнида етакчи ижтимоий медиа платформаларида аёлларни ёллаш ва уларнинг онгини ўзгартиришга қаратилган постлар ва контентлар таҳлил қилинди. Тадқиқот методологияси сифатида қиёсий таҳлилдан фойдаланилиб, бир қатор ижтимоий тармоқлардаги постлар, хештеглар ва визуал контентлар ўрганилди. Шу билан бирга, аёллар ўртасида кибермаконда кенг тарқалаётган гендер нотенглик ва патриархал стереотиплар – аёлларни уй ишларига, эркакларни эса етакчиликка мос келади деган анъанавий қарашлар ҳамда экстремистлар томонидан хотин-қизларга таъсир ўтказиш мақсадида ишлатилган методлар таҳлил қилинди.

Тадқиқот натижалари экстремистик гуруҳларнинг аёлларни ёллашда шахсий ва жамиятдаги заифликларидан фойдаланишини кўрсатди. Бу гуруҳлар аёлларнинг психологик эҳтиёжларини эксплуатация қилиш орқали ўз таъсирини ўтказмоқда. Тадқиқот натижалари жамиятда рақамли саводхонликни ривожлантириш ва виртуал оламдаги фойдаланувчиларга зарур кўникмаларни ўргатишнинг аҳамиятини таъкидлайди. Ушбу кўникмаларни ошириш орқали жамият экстремистик таъсирларга қарши тура оладиган чора-тадбирларни ишлаб чиқишга кўмаклашади.

References

Alter, C. (2021). How fixing Facebook’s algorithm could help teens – and democracy. TIME. [https://time.com/6104157/facebook-testimony-teens-algorithm/](https://time.com/6104157/facebook-testimony-teens-algorithm/)

Askanius, T. (2020). Women in the Nordic Resistance Movement and their online media practices: Between internalised misogyny and «embedded feminism». *Feminist Media Studies*. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14680777.2021.1916772](https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14680777.2021.1916772)

Auxier, B., & Anderson, M. (2021). Social media use in 2021. *Pew Research Center*. [https://www.pewresearch.org/internet/2021/04/07/social-media-use-in-2021/](https://www.pewresearch.org/internet/2021/04/07/social-media-use-in-2021/)

Baaken, T.(2020). YouTube’s role as a platform for extremism. *Global Network on Extremism & Technology*. [https://gnet-research.org/2020/03/02/youtubes-role-as-a-platform-for-extremism/](https://gnet-research.org/2020/03/02/youtubes-role-as-a-platform-for-extremism/)

Beyersdörfer, A., Ipsen, F., Eisentraut, S., Wörner-Schappert, M., & Jellonnek, F.(2017). *Network of hatred: How right-wing extremists use social media to court young people*. Jugendschutz.net.

Conway, M., Scrivens, R., & Macnair, L. (2019). Right-wing extremists’ persistent online presence: History and contemporary trends*. International Centre for Counter-Terrorism - The Hague.

Feuer, W. (2019, 21 October). TikTok removes two dozen accounts used for ISIS propaganda. CNBC.

Gaudette, T., Scrivens, R., & Davies, G. (2020). Upvoting extremism: Collective identity formation and the extreme right on Reddit. *New Media & Society*, 23(12), 3491-3508.

Gielen, A. (2018). Exit programmes for female jihadists: A proposal for conducting realistic evaluation of the Dutch approach. *International Sociology, 33(4), 454-472.

Hope not hate. (2021). Investigation: ‘For the future, by the future’. [https://www.hopenothate.org.uk/investigation-for-the-future-by-the-future/](https://www.google.com/search?q=https://www.hopenothate.org.uk/investigation-for-the-future-by-the-future/)

Ipsen, F. et al. (2019). *2018 & 2019 Report right-wing extremism on the internet*.

Johnston, M., Iqbal, M., & True, J.(2020). The lure of (violent) extremism: Gender constructs in online recruitment and messaging in Indonesia. *Studies in Conflict & Terrorism*.

Jugendschutz.net. (2017). Dschihadisten werben um Mädchen und junge Frauen.

Jul Jacobsen, S. (2019). Calling on women: Female-specific motivation narratives in Danish online jihad propaganda. Perspectives on Terrorism, 13(4), 14-26.

O’Connor, C. (2021, 24 August). Hatescape: An in-depth analysis of extremism and hate speech on TikTok. Institute for Strategic Dialogue.

Perrigo, P. (2020, 30 October). The subreddit /r/collapse has become the doomscrolling capital of the internet. Can its users break free? TIME.

Potter, N. (2021, 8 June). Mit antisemitischen Viralvideos für das Kalifat. Belltower.News.

Radicalisation Awareness Network.** (2020). *(Young) Women’s Usage of Social Media and Lessons for Preventing Violent Extremism*.

Röhlig, M. (2021, 19 June). Die Islamisten-Hipster. *SPIEGEL Politik*.

Russonello, G. (2021, 27 April). Twitch, where far-right influencers feel at home. *The New York Times*.

Schlegel, L. (2021, 5 August). A bookstore, not a customized page: Why we need more variety, not more tailoring in digital narrative campaigns against extremism. *European Eye on Radicalization*.

Schlegel, L. (2021). Extremists’ use of gaming (adjacent) platforms. Insights regarding primary and secondary prevention measures*. Radicalisation Awareness Network.

Schofield, D.(2021, 29 March). Inside the online ‘safe space’ for female incels: Enter the pink pill. *Huck*.

Shaban, S. (2020). Teenagers, terrorism, and technopanic: How British newspapers framed female ISIS recruits as victims of social media. International Journal of Communication, 14, 535-555.

Skovgaard-Petersen, J. (2015). A typology of fatwas. *Die Welt des Islams*, 55(3-4), 278-285.

TED.(2020, 13 June). A woman’s place in security | Joana Cook | TEDxLondonBusinessSchool. [Video]. YouTube.

Weimann, G., & Masri, N. (2020). Research note: Spreading hate on TikTok. Studies in Conflict & Terrorism.

Wells, G. (2019, 21 October). Islamic State turns to teen-friendly TikTok, adorning posts with pink hearts. The Wall Street Journal*.

Zadrozny, B. (2021, 22 October). ‘Carol’s Journey’: What Facebook knew about how it radicalized users.NBC News.

Zeiger, S., Gyte, J.(2021). Prevention of radicalization on social media and the internet. In A. P. Schmid (Ed.), Handbook of terrorism prevention and preparedness* (pp. 374-411). ICCT - The Hague.

Downloads

Submitted

2026-08-17

Published

2026-08-17 — Updated on 2026-08-17

Versions

How to Cite

(1)
ELMIRZAYEV, F. ИЖТИМОИЙ ТАРМОҚЛАРДА АЁЛЛАРНИ ЭКСТРЕМИСТИК ҒОЯЛАРГА ЖАЛБ ЭТИШ ТАҲДИДИ: ТАҲЛИЛ ВА ХУЛОСАЛАР. moturidiylik 2026, 5 (2), 33-42. https://doi.org/10.65944/9vadyy77.

How to Cite

(1)
ELMIRZAYEV, F. ИЖТИМОИЙ ТАРМОҚЛАРДА АЁЛЛАРНИ ЭКСТРЕМИСТИК ҒОЯЛАРГА ЖАЛБ ЭТИШ ТАҲДИДИ: ТАҲЛИЛ ВА ХУЛОСАЛАР. moturidiylik 2026, 5 (2), 33-42. https://doi.org/10.65944/9vadyy77.