УСУЛ АЛ-ФИҚҲДА СУННАТ ТУШУНЧАСИ ВА ҲАДИСЛАРНИНГ ДАРАЖАСИГА КЎРА ҚЎЛЛАНИЛИШИ
DOI:
https://doi.org/10.47980/MOTURIDIY/2024-1/7Keywords:
мутавотир, машҳур, оҳод, ҳадис, суннат, усулул фиқҳ, умум, хос.Abstract
Мақолада суннат атамасининг луғавий ва истилоҳий маънолари ҳамда ислом ҳуқуқида қўлланилиши мазҳаблар ёндашуви мисолида очиб берилган. Бугунги кунда усул ал-фиқҳ илмида қўлланиладиган суннат атамаси расман Имом Шофеийнинг «ар-Рисола» асари ёзилганидан сўнг истеъмолга киритилган. Мақолада бу даврга қадар суннат сўзи ўзининг луғавий ва фиқҳий маъноларида Пайғамбар (с.а.в.) ҳадисларида ва саҳобийлар томонидан қўлланилгани мақолада ёритиб берилган. Суннат атамасини ислом ҳуқуқида қўлланиши борасидаги қарашларни атрофлича таҳлил қилиш бу истилоҳни фиқҳнинг барча соҳаларида тўғри қўллаш учун зарур ҳисобланади. Мақолада ислом ҳуқуқининг асосий манбаларидан бири бўлган суннатда муттасил ҳадисларнинг қўлланилиши очиб берилган. Муттасил ҳадислар ҳанафий мазҳабида мутавотир, машҳур ва оҳод турларга ажратиб ўрганилади. Ҳадисларнинг бундай таснифланиши улардан ижтиҳод жараёнида ҳужжат сифатида фойдаланиш асосларини белгилаб беради.
References
Ahmed Hasan. (1994). The Early Development of Islamic Jurisprudence. Delhi: Adam Publishers.
Muhammad Yusef Guraya. (1992). Origins of Islamic Jurisprudence. Chicago: Kazi Publications.
Al-Azami, Mustafa. (1930). Studies in Hadith Methodology. Kuala Lumpur: Islamic book Trust.
Mustafa Sibaee. (2008). The Sunna and Its Role in Islamic Legislation. (F. I. Shafeeq, Red.) Riyadh: International Islamic Publishing House.
Abdulaziz Mansur. (2009). Qur’oni karim: ma’nolarining tarjima va tafsiri. Tashkent: TIU.
Khallof, Abdulvahhob. (1997). Usul al-fiqh. Tashkent: Adolat.
Abdulloh Aliqulov. (2020). Bid’at. Hidoyat. № 1.
Abu Hamid Ghazzali. (1993). Al-Mustasfa. (ed. M. Abdussalom) Beirut: Dar al-kutub al-ilmiya.
Badron. (1969). Usul al-fiqh. Damascus: Dar al-ma’rifa.
Yorqinjon Fozilov. (2022). Sunnat va hadis. Tashkent: Hilol-Nashr.
Mohammad Hashim Kamali. (2003). Principles of Islamic Jurisprudence. Cambridge: The Islamic Texts Society.
Abu Zahra, Muhammad. (year not indicated). Usul al-fiqh. Cairo: Dar al-fikr al-arabi.
Shawkani, Muhammad ibn Ali. (2000). Irshad al-fuhul (Vol. I). (ed. Abu Hafs al-Ushari) Riyadh: Dar al-fadila.
Shafii, Muhammad ibn Idris. (1961). Ar-Risala. (ed. M. Khadduri) Cambridge: The Islamic Texts Society.
Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf. (2013). Hadis va hayot. Tashkent: Hilol-Nashr.
Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf. (2019). Usul al-fiqh. Tashkent: Hilol-Nashr.
Khuzari, Muhammad. (2005). Usul al-fiqh. Beirut: Dar sadir.
Shoshiy, Nizomuddin. (2016). Usul ash-Shoshiy. (ed. A. Ahmadaliyev), Tashkent: Movarounnahr.
Sayfuddin Amidi. (year not indicated). Al-Ihkam fi usul al-ahkam. (vols. I-II). (ed. Ibrahim 'Ajuz), Beirut: Dar al-kutub al-ilmiyya.