ДИНШУНОСЛИК МЕТОДОЛОГИЯСИНИНГ ШАКЛЛАНИШИДА БЕРУНИЙ УСУЛИНИНГ ЎЗИГА ХОСЛИГИ
DOI:
https://doi.org/10.47980/yypzrz06Keywords:
Абу Райҳон Беруний, диншунослик, қиёсий диншунослик, «Қадимги халқлардан қолган ёдгорликлар» асариAbstract
Беруний бир неча динлар тарихи ва таълимотини ўрганган бўлиб, бизга олим фаннинг турли соҳалари қаторида диншуносликка ҳам салмоқли ҳисса қўшганини, таъбир жоиз бўлса, ушбу фаннинг шаклланишида катта роль ўйнаганини таъкидлаш имконини беради. Шу билан бирга, биз Беруний диншунослигининг ўзига хос томонларини ҳам аниқлаш, ўрганиш зарур деб ҳисоблаймиз. Яъни, у дин масалаларини қандай тамойиллар асосида тадқиқ қилишга уринган? Бу жараёнда у ишонган, таянган, хулосаларга келишида асос вазифасини ўтаган ғоялар қайсилар эди? Уни бошқа диншунослардан ажратиб турадиган ўзига хос жиҳатлар нималардан иборат бўлган? каби саволларга жавоб берилади. Шунингдек, мақолада Беруний томонидан бошқа динларни ўрганишда қўлланилган услублар илк бор илмий ўрганилиб, таснифланган ҳамда бут ва санамлар, урф-одатлар, муқаддас китоблар, яратилиш, руҳ ва жинлар, қибла, дафн маросимлари, диний рамзлар каби масалалар, шунингдек, браҳманлик, буддавийлик, зардуштийлик, монийлик, юнон динлари, яҳудийлик, христианлик, собиийлик, Хоразм динлари, араб кўпхудолиги ва ислом борасида келтирган фикрлари илмий тадқиқ қилинган. Шу сабабли ҳам биз К.Атаман ҳамда Г.Каурларнинг Жеффери томонидан Берунийнинг диншунослиги тўлиқ очиб берилмаган, деган фикрларига (Kemal Ataman, 2008:59) қўшилган ҳолда мақолада Беруний диншунослигининг асосий йўналиши бўлмиш қиёсийлик жиҳатини очиб беришга эътибор қаратдик.
References
Günter Strohmaier (2002). Al-Biruni. Leipzig.
Arthur Jeffery (1951). Al-Biruni’s contribution to comparative religion. Calcutta: Iran Society
William Montgomery Watt. Bīrūnī and the study of non-Islamic religions. Retrieved from http://www.fravahr.org/spip.php?article31
Kemal Ataman (2008). Understanding other religions: Al-Biruni and Gadamer’s «Fusion of Horizons». Washington
René Gothóni (2005). How to do comparative religion?: Three ways, many goals. Berlin: Walter de Gruyter.
Низомиддинов Низомиддин Ғиёсиддин ўғли. (2006). Жануби-Шарқий Осиё диний-фалсафий таълимотлари ва ислом. Тошкент: Зар Қалам.
Муҳаммад Жамал (1968). Ибраҳим Аҳмад. Беруний. Байрут: Дар ал-Китаб ал-Араби.
Leonid Borisovich Alaev (2003). Istoriya Indii (History of India). Sankt-Peterburg: Aleteya.
Wassilios Klein (2005). Abu Rayhan al-Biruni und die Religionen. Nordhausen: Traugott Bautz.
Абу Райҳан Муҳаммад ибн Аҳмад Беруни (1965). Танланган асарлар. Жилд ИИ: Ҳиндистон. Тошкент: Фан.
Downloads
Submitted
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Zilola Aabdulhayeva, Dildora Nishanova (Author)
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
How to Cite
