Улуғбек тарихига оид муҳим манба
DOI:
https://doi.org/10.47980/8kwa4e46Keywords:
Улуғбек мадрасаси, расадхона, Зижи Кўрагоний, Самарқанд, астрономия, Ислом цивилизацияси маркази, маданий мерос, Восифий, Самарқандий, Навоий, БобурAbstract
Ушбу мақолада буюк олим ва давлат арбоби Султон Улуғбекнинг ҳаёти, илмий мероси ва Самарқандда барпо этган таълим масканлари хусусида сўз юритилади. Хусусан, Самарқандда 1417–1420 йилларда қурилган Улуғбек мадрасаси ҳақиқий академик марказ сифатида таърифланади. Улуғбек мазкур мадрасанинг ҳар бир жиҳатини шахсан назорат қилган, муаллимлар танловига алоҳида эътибор қаратган. Шоир ва тарихчиларнинг асарларида у олиму фозил, адолатли ва илмпарвар подшоҳ сифатида тасвирланади. Мақолада Ғиёсиддин Жамшид Кошийнинг отасига ёзган мактуби ҳам таҳлил қилиниб, у орқали Улуғбек давридаги илмий муҳит, олимлар ўртасидаги мунозаралар, расадхона қурилиши ва илм-фанга бўлган юксак эътибор ёритилади. Мактубдаги баъзи маълумотлар бошқа манбаларда учрамайдиган ноёб тарихий далиллар ҳисобланади. Шунингдек, Улуғбек томонидан мадраса ва олимларни моддий рағбатлантириш тизими ҳақида батафсил маълумот берилади. Ушбу таҳлиллар орқали Улуғбек фаолиятининг кўпқиррали жиҳатлари, унинг ислом оламидаги ўрни ва илм-фан тараққиётига қўшган ҳиссаси чуқур ёритилади. Мақолада ислом цивилизацияси маркази пештоқига Улуғбек мадрасасидан андоза олиш зарурлиги илмий асослаб, унинг тарихий ва маънавий аҳамиятини очиб берилди.
References
Абдураззоқ Самарқандий. (2011). Матлаи саъдайн ва мажмаи баҳрайн. Тошкент: «Oʻzbekiston» нашриёти.
Алишер Навоий. (1997). Мажолис ун-нафоис.
Ж. 13. Тошкент: Oʻzbekiston нашриёти.
Абу Тоҳирхожа Самарқандий. (1991). Самария. Тошкент: «Oʻzbekiston» нашриёти.
Ахмедов Б. (1994). Улугбек. Тошкент: «Kamalak» нашриёти.
Ахмедов А. (2011). Улуғбек Муҳаммад Тарағай. Тошкент: «Oʻzbekiston» нашриёти.
Бартольд, В.В. (1918). Улугбек и его время. Петроград: Типография Российской Академии наук.
Боқирий М. (1385). Аз Самарқанд бе Кошон. Номеҳое Ғиёсуддин Жамшид Кошоний бе падарaш. Теҳрон: Шарикати интишороти илмий ва фарҳангий.
Давлатшоҳ Самарқандий. (1981). Шоирлар бўстони («Тазкират уш-шуаро»дан). Тошкент: «G‘afur G‘ulom» нашриёти.
Зайниддин Маҳмуд Восифий. (1979). Бадоеъул вақоеъ. Тошкент: «G‘afur G‘ulom» номидаги адабиёт ва санъат нашриёти.
Заҳириддин Муҳаммад Бобур. (2008). Бобурнома. Тошкент: «Oʻqituvchi» нашриёти.
Фасих Хавафи. (1980). Муджмал-и Фасиҳӣ. Тошкент: «Fan» нашриёти.
Ташмухаммад Ниязович Кары-Ниязов. (1947). Обсерватория Улугбека в свете новых данных. В сб.: Научная сессия АН УзССР. Тошкент: «Fan» нашриёти.
Юсупова Д.Ю. (1989). Письмо Гияс ад-Дина Каши к своему отцу из Самарканда в Кашан. В сб.: Из истории науки эпохи Улугбека. Тошкент.
Downloads
Submitted
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Shahzod Islomov (Author)
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
How to Cite
