«САҲИҲИ МУСЛИМ» АСАРИНИНГ ҲАДИСИЛМИДА ТУТГАН ЎРНИ
DOI:
https://doi.org/10.65944/3rpbyt12Keywords:
Саҳиҳи Муслим, ҳадис, саҳиҳ, заиф, муқаддима, ҳадис шайхлариAbstract
Ушбу мақолада ҳадис илмида энг нуфузли тўпламлардан бири бўлган Имом Муслимнинг «Саҳиҳи Муслим» асарининг яратилиш жараёни, унда жамланган ҳадисларнинг саҳиҳлигини таъминлашда қўлланган методлар, ҳамда асар муқаддимасининг илмий ва манбавий аҳамияти таҳлил этилади. Муаллиф томонидан 300 мингга яқин ҳадис ичидан саралаб олинган ва 15 йиллик изланиш натижасида вужудга келган ушбу тўпламда ҳадислардан ташқари ҳадисларнинг саҳиҳлигига қаратилган талаблар ва мезонлар ҳам ўз аксини топган. Мақолада «Саҳиҳи Муслим» асаридаги ҳадислар сонига доир қарама-қарши фикрлар (такрорсиз 3033та, такрорлар билан 7515-12000та) ҳамда бобларга ажратилиш масаласи муҳокама қилинади. Асар муқаддимаси алоҳида эътиборга сазовор бўлиб, у саҳиҳ ҳадисни заифидан ажратиш усуллари, ровийлар юзасидан ишонч мезонлари ва ҳадис қабул қилиш шартларини қамраб олади. Шу билан бирга, Имом Муслимнинг «ал-Асоми ва-л-куно», «ат-Тамйиз», «Рижол Урва ибн Зубайр», «ал-Мунфаридот вал-Вуҳдон» ва «ат-Табақот» каби бошқа асарлари мазмуни, уларнинг тарихи ва ҳадисшуносликдаги методологик ўрни ҳақида ҳам маълумот берилади. Мақоланинг муҳим жиҳатларидан бири – «Саҳиҳи Муслим» тўпламини бошқа ҳадис тўпламлари билан қиёсий таҳлил қилиш орқали унинг илмий қийматини намоён қилишдир. Шунингдек, Имом Муслимнинг ҳадис илмига қўшган ҳиссаси ва бу асарнинг тадқиқотчилар учун муҳим манба сифатидаги аҳамияти атрофлича ёритилади.
References
al-Badakhshani, Muhammad Anwar. (2004). Tashil
Muqaddima Sahih Muslim. Karachi: Bayt al-Ilm.
az-Zhahabi, Shamsuddin Muhammad ibn Ahmad.
(2006). Siyar A’lam an-Nubala. Vol. 10. Cairo: Dar
al-Hadith.
Ibn Salah, Hafiz Abu Amr. (1984). Siyanat Sahih
Muslim min al-khalal wal-ghalat wa himayatuhu min
al-isqat was-saqat. Dar al-gharb al-islami.
Mahmud Salman, Mashhur Hasan. (1994). Imam
Muslim ibn Hajjaj. Damascus: Dar al-Qalam. Muslim ibn Hajjaj. (2020). Sahih Muslim. Vol. 1.
Bushra: Karachi.
an-Nuristani, Muhammad Mahmudiy ibn Muhammad
Jamil. (2007). Al-Madkhal ila Sahih Muslim ibn Hajjaj.
Kuwait: Maktab ash-Shu’un al-Ilmiyya.
an-Nawawi, Muhyiddin ibn Sharaf. (1985). Taqrib wa
Taysir. Beirut: Dar al-Kutub al-Arabiyya.
as-Subki, Tajuddin. (year not specified). Tabaqat ash-
Shafi’iyya al-Kubra. Vol. 1. Dar an-Nashr.
as-Suyuti, Jalaluddin. (2000). Tadrib ar-Rawi. Beirut:
Dar al-Qalam.
Tawaliba, Dr. Muhammad Abdurrahman. (2000). Imam
Muslim wa Manhajuhu fi Sahihihi. Jordan: Dar Ammar.
Fazl Muhammad Yusuf. (2012). Tuhfat al-Mun’im
Sharh Sahih Muslim. Vol. 1. Karachi: Maktaba Uwais
Qarani.
al-Hamawi, Yaqut. (year not specified). Mu’jam al-
Buldan. Vol. 5. Beirut: Dar as-Sadr.
Usmani, Shabbir Ahmad. (2006). Fath al-Mulhim.
Damascus: Dar al-Qalam.
Shahrazuri, Abu Amr Usman ibn Abdurrahman. (2010).
Ulum al-Hadith (Introduction of Ibn Salah). Cairo: Dar
al-Hadith.
Downloads
Submitted
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Oybek KHOSHIMOV (Author)
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
How to Cite
