ГЛОБАЛЛАШУВ ДАВРИДА ДИНИЙ КСЕНОФОБИЯнинг ОЛДИНИ ОЛИШ АҲАМИЯТИ

Authors

  • Aziza Nosirova PhD, Lecturer, UNESCO Department for Religious Studies and Comparative Study of World Religions, International Islamic Academy of Uzbekistan

DOI:

https://doi.org/10.47980/78n8b621

Keywords:

диний ксенофобия, исломофобия, диний бағрикенглик, эътиқод эркинлиги, виждон эркинлиги, мутаассиблик, ғайриқонуний ташвиқот, тинчлик-тотувлик

Abstract

Бугунги кунда диний ксенофобия ва исломофобия феноменларини тадқиқ этиш, унинг глобаллашув давридаги таъсири ва олдини олиш йўлларини ўрганиш муҳим аҳамият касб этади. Мақолада келтирилган маълумотлар ушбу воқеликларнинг олдини олишга қаратилган бўлиб, мавзуни ёритишда назарий, тарихий, маданий, қиёслаш каби методлардан фойдаланилган. Шунингдек, мақоланинг илмий-эмпирик қисми таққослаш орқали таҳлил қилиш ва маълумотларни саралаш методига асосланади. Мазкур методлар мақоланинг илмий қийматини оширишга ёрдам беради. Диний ксенофобия ва исломофобиянинг олдини олиш борасида амалга оширилаётган саъй-ҳаракатлар, турли халқаро ташкилотлар, шунингдек, Ўзбекистонда дин ва виждон эркинлиги борасида қабул қилинган Қонун ҳужжатлари мисол сифатида келтириб ўтилди. Шунингдек, мақолада келтирилган маълумотлар ва Қонун ҳужжатлари асосан БМТ томонидан турли йилларда қабул қилинган Низомлардир. Дин ва эътиқод эркинлиги масалаларида бағрикенглик ва ўзаро ҳурматга асосланган муносабатлар қўллаб-қувватланиб, диннинг бошқа мақсадларга зид келадиган ҳар қандай қоидаларни жорий қилмаслик муҳим эканлиги таъкидланади. 
Мақоланинг диний нуқтаи назаридан эса, самовий динларнинг диний эркинлик ва бағрикенглик борасидаги таълимоти, диншуносларнинг фикрлари ҳам таҳлил этилди. Шунинг билан бир қаторда, мақоланинг илмий савиясини ошириш мақсадида турли тил ва йўналишлардаги адабиётлардан фойдаланилди. Диний ксенофобия ва исломофобиянинг зарарли оқибатлари таҳлил этилиб, унинг олдини олишда тавсиялар ҳам берилди. Жумладан, тавсия сифатида диний ксенофобия ва исломофобиянинг олдини олишда турли Қонун ҳужжатлари билан биргаликда инсон ва унинг интеллектуал, маънавий дунёсининг бойлиги орқали эришиш мумкинлиги таъкидланди.

References

Бағрикенглик тамойиллари декларацияси – https://www.un.org/ru/documents/decl_conv/declarations/toleranc.shtml

Библия (2011). Книги священного писания ветхого и нового завета: синодальный текст. Москва.

Бош Ассамблеянинг расмий ҳисоботлари, олтмиш олтинчи сессия, 53 (А/66/53), II боб. https://www.un.org/ru/ga/sessions/emergency.shtml

Виждон эркинлиги ва диний ташкилотлар тўғрисида (янги таҳрир). Ўзбекистон Республикаси Қонуни. https://lex.uz/docs/5491534

Ғоибназаров Ш. (2013). Халқаро терроризм: илдизи, омиллари ва манбалари. Тошкент.

Дин ёки эътиқодга асосаланган мурасосизлик ва камситишнинг барча шаклларини бартараф этиш тўғрисидаги декларация. http://base.garant.ru/2565457/

Дробижева Л. (2011). Толерантность – ресурс конструктивного межэтнического и межконфес­сионального диалога. Москва.

Имом Бухорий (2016). Олтин силсила. Ж. 2. Тошкент.

Инсон ҳуқуқлари умумжаҳон декларацияси. БМТ Бош Ассамблеяси резолюцияси 217 (III), 1948 йил 10 декабрь. https://www.un.org/ru/documents/decl_conv/declarations/declhr.shtml

Ирқчиликка қарши кураш, ирқий камситиш, ксенофобия ва унга алоқадор муросасизлик бўйича жаҳон конференцияси. БМТ, 2012. https://www.un.org/ru/documents/decl_conv/declarations/ruleoflaw2012.shtml.

Ислам.РФ.Ру. Ахборот таҳлилий портал. www.islamrf.ru/news/umma/reportages/10990

Каримов И. http://www.e-adabiyot.uz/

Каримов Ж. (2019). Жаҳолатга қарши маърифат. Тошкент.

Камарова М. (2014). Проявление толерантности и интолерантности в Иудаизме. https://prezi.com/

Культура толерантности в исламе – https://religions.unian.ua/islam/283479-kultura-tolerantnosti-v-islame.html

Мансур А. (2018). Қуръони карим маъноларининг таржимаси ва тафсири. Тошкент.

Муршидизад А. (2016). Исламофобия в Европе: корни и причины. Москва.

Очилдиев А., Нажмиддинов Ж. (2013). Миссионер­лик: моҳият ва мақсадлар, оқибатлар ва олдини олиш йўллари (юз саволга юз жавоб). Тошкент.

Пахрутдинов Ш. (2006). Тараққиётга таҳдид: назария ва амалиёт. Тошкент.

Семенова В. (1998). Качественные методы: введение в гуманистическую социологию. Москва.

Соловьев М. (2014). Толерантность в Православии как фактор стабилизации социальных отношений в многонациональном и многоконфессиональном обществе. Вестник экономики, права и социологии, №3.

Солдатова Г. (2011). Принципы формирования толерантности и управления рисками ксенофобии. Национальный психологический журнал, №2.

Яблоков И.Н. (2000). Религиоведение: Учебное пособие и учебный словарь-минимум по религиоведению. Москва.

https://www.gazeta.uz/uz/

https://constitution.uz/ru

Downloads

Submitted

2026-01-09

Published

2026-01-14

How to Cite

(1)
Nosirova, A. ГЛОБАЛЛАШУВ ДАВРИДА ДИНИЙ КСЕНОФОБИЯнинг ОЛДИНИ ОЛИШ АҲАМИЯТИ. moturidiylik 2026, 5 (1), 51-59. https://doi.org/10.47980/78n8b621.

How to Cite

(1)
Nosirova, A. ГЛОБАЛЛАШУВ ДАВРИДА ДИНИЙ КСЕНОФОБИЯнинг ОЛДИНИ ОЛИШ АҲАМИЯТИ. moturidiylik 2026, 5 (1), 51-59. https://doi.org/10.47980/78n8b621.

Similar Articles

11-20 of 52

You may also start an advanced similarity search for this article.