XIII ASR YEVROPA SAYYOHLARINING ASARLARIDA ILK XRISTIAN JAMOALARI TARIXIGA OID MA’LUMOTLAR TAHLILI

Authors

  • Nozima Agzamova Doctoral Student International Islamic Studies Academy of Uzbekistan image/svg+xml

DOI:

https://doi.org/10.65944/MOTURIDIY/2026-1/2

Keywords:

ilk xristian jamoalari, nestorianlar, yakobitlar, saratsinlar, manuskript , «Million»

Abstract

Ushbu maqolada XIII–XV asrlarda yashab o‘tgan mashhur G‘arb sayyohlari – Ioann de Plano Karpini, Giyom de Rubruk va Marko Poloning sayohatlari tarixiy, madaniy va dinshunoslik nuqtai nazaridan tadqiq etilgan. Shuningdek, o‘rta asrlarda Osiyo qit’asidagi ijtimoiy-siyosiy manzara hamda ilk xristian jamoalari, xususan, nestorianlik yo‘nalishining tarqalish geografiyasini yoritilgan. Mo‘g‘ullar imperiyasi davridagi diplomatik missiyalar hamda savdo aloqalari natijasida vujudga kelgan sayohatnoma janridagi asarlar G‘arb dunyosining Sharq haqidagi ilk tasavvurlarini shakllantirishda poydevor bo‘lib xizmat qilgan. Maqolada Karpini va Rubrukning mo‘g‘ul xonlari huzuriga qilgan diplomatik safarlari hamda Marko Poloning savdo maqsadidagi sayohatlari chog‘ida guvoh bo‘lgan diniy marosimlari, etnik xilma-xillik va madaniyatlararo muloqot jarayonlari tahlil qilinadi. Muallif mazkur sayohatnomalarni nafaqat geografik ma’lumotlar manbai, balki Markaziy va Sharqiy Osiyodagi xristian jamoalari tarixini o‘rganishda beqiyos ilmiy ahamiyatga ega bo‘lgan birlamchi manba sifatida e’tirof etadi. Xulosa qismida ushbu manbalarning zamonaviy dinshunoslik va tarixshunoslik fanlari uchun dolzarbligi asoslab berilgan.

References

Alimova, M., & Ernazarov, O. (2023). Millatlararo va diniy bag‘rikenglik – samarali hamkorlikning muhim omili. International Islamic Academy of Uzbekistan.

Muratov, D., Alimova, M., & Karimov, J. (2019). Dinshunoslik (Textbook). Navruz Publishing.

Alimova, M., & Ernazarov, O. (2022). Dinshunoslikning dolzarb muammolari (Study guide). Adast Poligraf.

Nizomiddinov, N. (2023). Janubiy, Janubi-Sharqiy, Sharqiy va Markaziy Osiyoda xristianlik tarixi. International Islamic Academy of Uzbekistan Publishing and Printing Association.

Ibragimov, E. F. (2010). O‘zbekistonda xristian konfessiyalari faoliyati va ularning diniy bag‘rikenglik an’analari shakllanishida tutgan o‘rni (Doctoral dissertation abstract). Tashkent.

Maynk, V. (1994). Marko Poloning ajoyib va taroyib sarguzashtlari (M. Mirzoidov & E. Nosirov, Trans.). Sharq NMK. Muqaddas Kitob. (2020). Institute for Bible Translation.

Sannikov, S. B. (2002). Dvadtsat vekov khristianstva. Pervoye tysyacheletiye (Vol. 1). Bogomyslie Publishing House.

Radyul, G. V. (2011). Ekspeditsii yevropeytsev na Vostok v XIII–XIV vv. In A. S. Gorny (Ed.), Rekha minushchynyi: Collection of scientific articles (p. 283). Grodno State University.

Garkavets, A. N. (2017). Marko Polo po prozvishchu Million i ego «Kniga o raznoobrazii mira». Golden Horde Review, 5(3), 522–565.

Chekalov, K. A. (2004–2017). Polo. In Y. S. Osipov (Ed.), Great Russian Encyclopedia (35 vols.). Great Russian Encyclopedia. (Archived Jan 3, 2023).

Plano Carpini, G., & Rubruquis, G. (1957). Istoriya Mongalov. Puteshestviye v Vostochniye strany (A. I. Malein, Trans.). State Publishing House of Geographical Literature.

Minayev, I. P. (1902). Puteshestviye Marko Polo: Translation of the Old French text (V. V. Bartold, Ed.). M. M. Stasyulevich Printing House.

Polo, M. (1938). The Description of the World (A. C. Moule & P. Pelliot, Eds.; Vol. 1). G. Routledge and Sons Limited.

Mund, S. (2004). Constitution et diffusion d`un savoir occidental sur le monde «russe» au Moyen Age (fin Xe-milieu XVe siecle). Le Moyen Age, 110(3).

Critchley, J. S. (1993). Marco Polo‘s Book (New edition). Variorum. ISBN 978-0-86078-361-9.

Olshki, L. (1960). Marco Polo‘s Asia. University of California Press.

Wikipedia. (n.d.). Kniga chudes sveta (The Book of Marvels of the World). https://ru.wikipedia.org/wiki/Kniga_chudes_sveta

Discover History. (n.d.). Chapter 016. http://discover-history.com/chapter_016.htm

MSU Faculty of History. (n.d.). Giovanni del Plano Carpini. Istoriya Mongalov. https://www.hist.msu.ru/ER/Etext/carpini.htm

Downloads

Submitted

2026-08-12

Published

2026-08-12

How to Cite

(1)
Agzamova, N. XIII ASR YEVROPA SAYYOHLARINING ASARLARIDA ILK XRISTIAN JAMOALARI TARIXIGA OID MA’LUMOTLAR TAHLILI. moturidiylik 2026, 6 (1), 29-34. https://doi.org/10.65944/MOTURIDIY/2026-1/2.

How to Cite

(1)
Agzamova, N. XIII ASR YEVROPA SAYYOHLARINING ASARLARIDA ILK XRISTIAN JAMOALARI TARIXIGA OID MA’LUMOTLAR TAHLILI. moturidiylik 2026, 6 (1), 29-34. https://doi.org/10.65944/MOTURIDIY/2026-1/2.