МАЪНАВИЙ МЕРОСИМИЗДА ДИНЛАРАРО ТОТУВЛИК ВА БАҒРИКЕНГЛИК ТАЛҚИНИ

Nigora Yusupova

doi:10.47980/ymz6je14

Authors

Nigora Yusupova Head of the Department of Social Sciences and Law, International Islamic Academy of Uzbekistan, Doctor of Juridical Sciences, Professor

DOI:

https://doi.org/10.47980/ymz6je14

Keywords:

таълим, маърифат, радикализм, жаҳолат, миллий ғоя, динийлик, бағрикенглик, маънавият, ҳуқуқий онг, давлат, демократик, ҳуқуқийлик, ижтимоийлик, дунёвийлик, тинчлик

Abstract

Ўзбекистон ҳудуди тарихан турли динларга эътиқод қилувчи халқлар ва этник гуруҳлар учун муқим маскан бўлиб келган. Минтақанинг ижтимоий-маданий тузилишида динлар ва элатлар ўртасидаги ўзаро мулоқот, бағрикенглик ва ҳамжиҳатлик анъаналари устувор ўрин тутади. Бу ҳолатни тарихий манбаларда турли даврлар контекстида қайд этилган қатор далиллар тасдиқлайди.
Ўтмишда ва ҳозирда ҳам жамиятда мавжуд турли конфессиялар ўртасида муайян устунликка йўл қўйилмаган, балки ҳар бирига эътиқод эркинлиги таъминланган ҳолда, диний хилма-хиллик мувозанатли ва инклюзив ижтимоий барқарор муҳит намоён бўлиб келган. Халқлар ва миллатлар ўзаро ҳурмат, динлараро муроса ва маданий мулоқот асосида биргаликда ҳаёт кечиришган. Бу эса Ўзбекистонда бағрикенглик ва диний плюрализмнинг мустаҳкам илдиз отганидан далолат беради.
Ушбу мақолада Ўзбекистонда миллий меросимиз асосидаги диний бағрикенглик тамойиллари ҳамда демократик жамият қуриш жараёнларида ёшлар тарбиясида диний экстремизм ва терроризмга қарши курашнинг маънавий-маърифий ва ҳуқуқий асослари ҳақида фикр юритилган.
Шунингдек, мақолада Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг маърузаларида кўтарилган ёшлар таълими ва тарбияси билан боғлиқ долзарб масалалар ўрганилган. Президент илгари сурган фикрлар асосида ёшлар тарбиясида экстремизм ва радикализмга қарши курашнинг маънавий-маърифий ва ҳуқуқий асосларини шакллантириш ҳақида фикр юритилган ҳамда бу борада энг муҳим омил жаҳолатга қарши маърифат билан курашнинг аҳамияти ҳам таҳлил қилинган.

References

«Виждон эркинлиги ва диний ташкилотлар тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни. https://lex.uz/docs/5491534.

Мирзиёев Ш.М. (2021, 7 декабрь). Ўзбекистон Конституцияси қабул қилинганлигининг 29 йиллигига бағишланган табриги. «Етмиш марта ўйлаб, қарор қилиш керак» - Шавкат Мирзиёев асосий қомусни янгилаш тўғрисида. (kun.uz)

Мирзиёев Ш.М. (2023, 8 май). Ўзбекистон – дунёвий давлат ва бундан кейин ҳам шундай бўлиб қолади. https://www.gazeta.uz/uz/2023/05/08/uzbekistan/

Мирзиёев Ш.М. (2017). Қонун устуворлиги ва инсон манфаатларини таъминлаш – юрт тараққиёти ва халқ фаровонлиги гарови. Тошкент: «Ўзбекистон» нашриёти.

Мирзиёев Ш.М. (2022, 20 декабрь). Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг Олий Мажлис ва Ўзбекистон халқига Мурожаатномаси. https://president.uz/uz/lists/view/577.

Мирзиёев Ш.М. Ўзбекистон ёшларига байрам табриги. O‘zbekiston yoshlariga bayram tabrigi (president.uz)

Мирзиёев Ш.М. (2017). Буюк келажагимизни мард ва олижаноб халқимиз билан бирга қуримиз. Тошкент: «Ўзбекистон» нашриёти.

Мелиқозиев Ж.Х. «Дунёвий-маърифий давлат» тушунчаси. «Дунёвийлик – даҳрийлик эмас» тамойилининг мазмун-моҳияти. «Дунёвий-маърифий давлат» тушунчаси. «Дунёвийлик – даҳрийлик эмас» тамойилининг мазмун-моҳияти. – oliymahad.uz

Абу Мансур Мотуридий. (2006). Таъвилот аҳли-с-сунна. Бакр Тўпол ўғли таҳрири остида. Истанбул: Дар ал-мезон, Ж. 8.

Қориев О., Тўраев Ҳ. (2000). Давлат ва ҳуқуқ назарияси. Тошкент: Тошкент Давлат юридик институти.

Ўзбекистон Республикаси Конституцияси. (2023, 1 май). (Қонунчилик маълумотлари milliy базаси, 03/23/837/0241-сон). https://lex.uz/docs/6445145.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 28 январдаги PF–60-сон «2022–2026 йилларга мўлжалланган янги Ўзбекистоннинг тараққиёт стратегияси тўғрисида"ги Фармони. Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2022, № 4, 69-м.

Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг «Ижтимоий барқарорликни таъминлаш, муқаддас динимизнинг софлигини асраш – давр талабида» мавзусидаги анжумандаги нутқи. (2017, 16 июн). Халқ сўзи, № 119.

Юсупова Н. (2022). Ёшлар ўртасида радикализмни олдини олишда жаҳолатга қарши маърифат билан курашнинг аҳамияти. Имом Бухорий сабоқлари, №4, б. 132133.

Қуръони карим маъноларининг таржима ва тафсири / таржима ва тафсир муаллифи Абдулазиз Мансур. (2018). Тошкент: Тошкент ислом университети.